Te wā ka tukuna atu te tauira o Te Marautanga o Aotearoa
8 Tīhema 2025
E tipu e rea mō ngā rā o tōu ao.
Ko tō ringa ki ngā rākau a te Pākehā hei ara mō tō tinana.
Ko tō ngākau ki ngā taonga a ō tīpuna Māori hei tikitiki mō tō māhuna.
Ko tō wairua ki tō Atua, nāna nei ngā mea katoa.
Grow up and thrive for the days destined to you.
Let your hands be on the tools of the Pākehā to provide for your body.
Let your heart be on the treasures of your Māori ancestors as a crown for your brow.
Let your soul be with your Atua, to whom all things belong.
(Tā Apirana Ngata)
I te marama o Oketopa 2025, ka tuku atu mātou i ngā wāhanga ako Te Reo Rangatira, Pāngarau hoki mō Ngā Tau 0-10 ki ngā kura hei whakatinana mā koutou hei te wāhanga tuatahi o te tau kura 2026.
Hei āpiti, e whakakoia ana mātou i te anga tauira o ngā wāhanga ako Tau 0-10, arā, Pūtaiao, Te Ao Māori, Waiora, Toi Ihiihi, Hangarau, Ngā Reo, me Te Reo Pākehā o Te Marautanga o Aotearoa. Ko te tikanga whai pānga ko ngā mahi uiuinga ka tukua atu hei te Wenerei, 28 Hanuere 2026.
Ahakoa i whakamaheretia te tuku i ēnei mahi ki te taha o te New Zealand Curriculum i te wāhanga tuawhā o 2025, he mea nui kia whakatakoto he putanga papai rawa atu hei whakaaroaro, hei whakahoki kōrero mai.
Nō reira, kua whakapau kaha mātou ki te āta whakapaipai i te anga me ngā wāhanga ako ka tahi. Ka rua, ka horahia ērā ki mua i ngā karu hōmiromiro o ngā tāngata arotake, ā, mā rātou e whakamana me he marautanga tērā e puaki mai ai i ngā hua whai kounga mō ā tātou mokopuna.
E mārama ana hoki mātou i te nui o ngā aupiki me ngā auheke o te wā ki roto i ngā kura, ā, e kore rawa mātou e hiahia kia taimaha hārukiruki koutou ngā tumuaki me ngā kaiako i ēnei rā mutunga o tēnei tau kura.
Hei tautoko, e whanake ana mātou i ētahi momo rauemi mō ngā tumuaki me ngā kaiako mō te wā ka huri ai koutou ki te whakatinana i te marautanga hou.
E whakawhanake ana mātou i ētahi momo rauemi ki te tautoko i ngā tumuaki me ngā kaiako ki te whakatinana i te marautanga hou.
He tino tūtohu tēnei mō ngā kura arareo, otirā e ū kaha ana mātou kia tika tonu ā mātou mahi. I waihangatia Te Marautanga o Aotearoa i te tau 2008 hei kaupapa ārahi i a rātou e ako ana mā te reo Māori. I te huringa o ēnei tau ngahuru mā ono kua hāpai tērā i ngā kaiako ki te waihanga akoranga mō ngā mokopuna me ngā rangatahi, mā reira tupu ai hoki ō rātou māramatanga o te ao Māori.
He Uiuinga i Te Marautanga o Aotearoa
I ngā wā o ngā uiuinga ka kaha whai mātou i ngā whakahoki kōrero a ngā kaiako me ngā tumuaki, arā, i a rātou e whakamahi ana i Te Marautanga o Aotearoa i roto i ō rātou kura. Ka mahi tahi hoki ki ō mātou hoa pātui i te rāngai mātauranga kia hōhonu ngā uiuinga i aua tauira marautanga rā.
Ka tīmata te uiuinga tūmatanui i te wā ka tuku atu te anga tauira me ngā wāhanga ako hei te Wenerei 28 Hanuere, ā, ka haere tonu aua mahi tae atu ki te Paraire, 24 Aperira 2026.
Kia whakatūturu ā mātou kohikohi whakahoki kōrero e hāngai ana, ka kawe haere hoki i ngā mahi whakamātau ki roto akomanga me ngā wāhanga ako Tau 0-10 ā te wāhanga tuatahi o te tau kura 2026. Ākuanei, ka wātea ngā kura ki te tono urunga ki roto i ērā āhuatanga o ēnei mahi.
Tua atu i tērā, e waihanga ana mātou i ētahi momo rauhanga, i ētahi rauemi ako hoki hei tautoko i a koutou, tae rā anō ki ngā puka aratohu me ngā rauemi ā-kaiako. Ka whakarite āheinga i ngā kaupapa whakapiki ngaiotanga, ngā kaupapa ā-marau ake, me ngā kaupapa kaihautūtanga hei hiki ake anō i ngā kaiako o ngā mokopuna Tau 9 me ētahi rauemi ako hoki. Kei roto i aua rauemi ako e noho ana he mahere ā-tau, he mahere ā-kaupapa, he kete akoako, me ētahi mahere akoranga.
Te angawā whakatinana i Te Marautanga o Aotearoa
Ka toru ngā kaupeka o te mahi whakatinana i te marautanga tau 0 ki te tau 10 atu i ngā tau 2026, 2027, 2028 hoki:
- 2026: whakaakona Te Reo Rangatira me Pāngarau Tau 0-10 mai i te tīmatanga o 2026.
- 2027: whakatinanatia Pūtaiao, Te Ao Māori, Waiora hoki tau 0 ki te tau 8 mai i te wāhanga tuatahi o 2027. Hei tēnei wā anō hoki, whakaakona ngā wāhanga ako katoa tau 9 ki te tau 10 mai i te wāhanga tuatahi tonu.
- 2028: whakamahia Toi Ihiihi, Hangarau, Ngā Reo, me Te Reo Pākehā tau 0 ki te tau 8 mai i te wāhanga tuatahi o 2028.
Ngā Tau 11-13
Ko ngā tauira ā-marau Tau 11-13 e whanake houngia ana, ā, ka wātea ērā ā te wāhanga tuatahi o 2026. Hei reira, ka tono whakahoki kōrero mai, ka aro hoki ki te whakatupu waiatanga, takatūhanga hoki me ērā tauira marautanga. Engari tonu, ka tāria te tau 2028 (mō ngā rārangi take Tau 11), te tau 2029 (mō ngā rārangi take Tau 12), me te tau 2030 (mō ngā rārangi take Tau 13).
E whakatenatena ana mātou i ngā kura kia tīmata ngā mahi whakatinana i te marautanga Tau 9 hei te tau 2026 nō te mea ko rātou te aropā tuatahi ka kuhu atu ki ngā marau Tau 11-13 hei te tau 2028. E whakaarotau ana mātou kia tuku atu i ngā rauemi ako hei tautoko i ngā rārangi take tau 9 o ngā wāhanga ako. Mea kau ake, kua rite ērā ki te tuku atu.