Skip to main content

He Pārongo mō te NCEA: Kua whakaaetia te ara tohu mātauranga hou  

26 Māehe 2026

Kua whakaae te Kāwanatanga ki ngā tohu mātauranga hou hei whakakapi i Te Taumata Mātauranga ā-Motu kua Taea (NCEA). 

E wātea ana te pānui karere a te Minita o te Mātauranga, a Hon Erica Stanford, i konei. He mea e whai atu ana i ngā kōrero mai i te hunga 10,000 i whai wāhi atu ki tō mātou kaupapa arotake.

Koia nei te tuatahitanga o ngā whakataunga matua kua puta mō ngā mahi tārai i te ara tohu mātauranga hou, e hāngai ana ki ngā mahi mō te marautanga hou.

Ko ngā whakahoutanga tuatahi kua whakaaetia:

  • Ka whakakapi i te NCEA mā te ara tohu mātauranga hou mō te reanga wharekura i ngā taumata e rua i Tau 12 me Tau 13

  • Ka whakatōkia ngā aromatawai hou e hāngai ana ki ngā marau mō ngā Tau 12 me te Tau 13, kia whakamātauhia ngā ākonga e ai ki ngā marau katoa.

  • Ka hono tahi ngā marau ā te Tāhuhu ki ngā marau ā te ope ahumahi ki roto i te marautanga wharekura, kia kotahi ai te ara tohu mātauranga mō rātou

  • Ka whakatōkia he Tohu Tūāpapa hou e whakamana ana i ngā taumata kua ekea e ngā tauira i roto i ngā mahi mō te reo matatini me te mātau pāngarau i ngā taumata marautanga o te Tau 11.

  • Ka whakaturea kia mātua tutuki ai ngā tauira Tau 11 i te English | Te Reo Rangatira me te Mathematics | Pāngarau mai te 2028.

  • Ka whakakorea te NCEA 1 mā te whakakapi atu ki tētahi marautanga hōhonu i te Tau 11. Ka āhei tēnei ki te whakarite i a rātou mō ngā tohu tuakana i ngā Tau 12 me te Tau 13.

Koia tonu te wahanga tuatahi o ngā whakahoutanga mō te ara tohu mātauranga hou. E koke whakamua ana ngā mahi a te Tāhuhu ki te tārai i te ara tohu mātauranga hou, te mātua torotoro atu ki te rāngai mātauranga, āpiti atu ko ngā mahi me te Technical Advisory Group.

He aha kei tua atu?

Ko te wahanga tuarua o ēnei whakahoutanga ka hāngai atu ki ngā herenga paetae mō ngā Tau 12 me Tau 13; mēnā rānei ka whai wāhi te Tohu Tūāpapa hou hei tohu paetae mō ngā tohu tuakana i ngā Tau 12 me te Tau 13; āpiti atu ko ngā kōrero whānui mō ngā māka ka whakamahia, pēnei ki ngā kōrero mō te āhua o ngā māka. Ka whakawhanaketia te aromatawai kia whakapoapoa ai te ako me te eke ki ngā taumata, e pai ai te whakarite i ngā ākonga mō te ao whānui i waho atu o te kura.

I roto i ngā kōrero arotake, i puta te whakaaro kia whakaturehia kia mātua tutuki ai ngā kura i te Science te Pūtaiao rānei mō ngā Tau 11. E āhei ana a te Tāhuhu ki te whakaputa he kōrero anō mō tētahi rautaki hei whakatinana i ēnei whakaaro.

Mā te ako i te Science | Pūtaiao i te Tau 11, ka āhei te ākonga ki te whakawhānui i ōna pūkenga whakaaro arohaehae me ōna pūkenga whakaoti rapanga. E whakaritea ana hoki kia para ai rātou i ngā huarahi maha mō te mahi. Heoi, tērā anō ētahi kura i tēnei wā kāore i te whakaako i te Science | Pūtaiao i te Tau 11, nā konā e mahue atu ana ētahi ākonga wharekura ki te ako i tēnei marau me te whai wāhi anō ki ngā momo ara maha ka taea e rātou mō te anamata. 

Hei tautoko i te Whakatinanatanga

Ehara i te mea me whakarerekē ngā kura i 2026, i te mea e mana tonu ana a NCEA.

Ka whakatinanatia te ara tohu mātauranga hou hei te 2028 (mō ngā Tau 11), te 2029 (mō ngā Tau 12), me te 2030 (mō ngā Tau 13). Ka āwhina tēnei i ngā kaiako me ngā kura katoa kia urutau ai rātou ki ēnei rerekētanga, kia pai ai tā rātou ruku atu ki te marautanga hou me te ara tohu mātauranga hou hoki. Mai konei tae rā anō ki te 2028, ka āhei te Tāhuhu ki te tārai i ngā momo ara tautoko mō ngā Tumuaki me ngā kaihautū, e pai ai tā rātou whakatinana i ēnei rerekētanga. Pēnei ki ngā rauemi mō te marautanga me ngā tohu mātauranga hou hei āwhina i te hunga tauira tuatahi kei te Tau 9 e ako ana i tēnei wā.

 E kitea ana tētahi pārongo whakairoiro me tētahi pārongo ā-tuhi e pā ana ki ēnei rerekētanga mō ngā tohu mātauranga me te marautanga i konei me konei

I te Hune, ka whakahaeretia ngā Hui mō te Aromatawai me te Marautanga i Wahanga 2 e hāngai pū ana ki te taumata wharekura i Tau 11-13, mō ngā kura me ngā kaihautū kura ā-rohe. Ka tū ēnei hui mō te kotahi rā, ā, ka āhei ki te tautoko i ngā kaihautū wharekura ki te whakatinana i te marautanga hou, ngā aromatawai hou, me ngā tohu mātauranga hou hoki.

 E kitea ana ngā kōrero whānui mō ēnei hui i konei: Curriculum-Assessment-Roadshow

He tārai i te Marautanga Hou

 E koke whakamua ana ngā mahi whakawhanake i te marautanga mō te Phase | Tūārere 5 mō ngā Tau 11 ki te Tau 13. Ka whakarewahia te marautanga hukihuki mō te arotake whānui i roto i ngā wāhanga e toru, tuatahi i te marama o Mei, whai muri mai ko ngā wāhanga ka tū hei te Hune me te Hūrae. Ka whakatinanatia te marautanga hou mō ngā Years | Tau 11-13 mai te 2028 ki te 2030, kia hāngai tonu te marautanga ki ngā tohu mātauranga hou. 

Ka kitea te rārangi o ngā marau wharekura hou mō te New Zealand Curriculum (NZC) i konei me Te Marautanga o Aotearoa i (TMoA) i konei